Η Δημοτική Κοινότητα Κομνηνών ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Σταυρούπολης και περιλαμβάνει έναν μόνο διοικητικά αναγνωρισμένο οικισμό, τα Κομνηνά. Η περιοχή συνδυάζει το αγροτικό τοπίο της κοιλάδας του Νέστου με σημαντικά αρχαιολογικά κατάλοιπα και έντονη ποντιακή πολιτιστική παράδοση.

Καταλαμβάνει συνολική έκταση 28,543 km² και, σύμφωνα με την Απογραφή Πληθυσμού–Κατοικιών του 2021, έχει μόνιμο πληθυσμό 217 κατοίκους.

Οικισμοί και πληθυσμός

• Κομνηνά: 217 κάτοικοι

Θέση και πρόσβαση

Τα Κομνηνά βρίσκονται στο δυτικό τμήμα του Δήμου Ξάνθης, νοτιοανατολικά της Σταυρούπολης και περίπου 32 χλμ. βορειοδυτικά της πόλης της Ξάνθης. Ο οικισμός είναι χτισμένος στην ανατολική πλευρά της κοιλάδας του Νέστου, κοντά στα όρια με την Περιφερειακή Ενότητα Καβάλας.

Η πρόσβαση πραγματοποιείται μέσω του οδικού άξονα Ξάνθης–Σταυρούπολης και του τοπικού δρόμου προς τα Κομνηνά. Στα δυτικά του οικισμού ρέει ο Νέστος, ενώ η Σταυρούπολη βρίσκεται σε μικρή οδική απόσταση προς τα βορειοδυτικά.

Ιστορία και τοπική ταυτότητα

Η περιοχή των Κομνηνών παρουσιάζει ιδιαίτερο αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Στη θέση «Μάγκοβα», ανάμεσα στη Σταυρούπολη και τα Κομνηνά, βρίσκεται ο μεγαλύτερος και καλύτερα διατηρημένος μακεδονικός τάφος που έχει εντοπιστεί στη Θράκη.

Με βάση την αρχιτεκτονική του μορφή και τα ευρήματα από το εσωτερικό του, ο τάφος χρονολογείται στο πρώτο μισό του 2ου αιώνα π.Χ. Αποτελείται από δρόμο, προθάλαμο και νεκρικό θάλαμο, ενώ η μνημειακή κατασκευή του δείχνει ότι προοριζόταν για πρόσωπο ή οικογένεια με σημαντική κοινωνική θέση.

Σε μικρή απόσταση από τον τάφο έχουν εντοπιστεί κατάλοιπα αρχαίου οικισμού, γεγονός που δείχνει ότι η περιοχή βρισκόταν κοντά σε παλαιούς δρόμους επικοινωνίας και σε κατοικημένη ζώνη της κοιλάδας του Νέστου.

Η νεότερη κοινωνική και πολιτιστική ταυτότητα των Κομνηνών συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την εγκατάσταση ποντιακών προσφυγικών οικογενειών. Η ποντιακή καταγωγή παραμένει εμφανής στη μουσική, στους χορούς, στη γαστρονομία και στις δράσεις του Πολιτιστικού Συλλόγου Κομνηνών.

Πολιτισμός και ετήσιες εκδηλώσεις

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Κομνηνών δραστηριοποιείται στη διατήρηση της ποντιακής παράδοσης και στη διοργάνωση κοινωνικών, εκπαιδευτικών και πολιτιστικών δράσεων στον οικισμό.

• Κούλουμα στα Κομνηνά: πραγματοποιούνται την Καθαρά Δευτέρα στην πλατεία του οικισμού, με παραδοσιακά νηστίσιμα εδέσματα, μουσική, χορό και δραστηριότητες για μικρούς και μεγάλους. Η εκδήλωση διοργανώνεται σε συνεργασία με τον Δήμο Ξάνθης και τον Πολιτιστικό Σύλλογο Κομνηνών.

Αξίζει να επισκεφθείς

• Τον Μακεδονικό Τάφο Κομνηνών–Σταυρούπολης, ένα από τα σημαντικότερα αρχαιολογικά μνημεία της ορεινής Ξάνθης και τον μεγαλύτερο σωζόμενο μακεδονικό τάφο της Θράκης.
• Τον οικισμό των Κομνηνών, με την πλατεία, τις γειτονιές και τα στοιχεία της ποντιακής πολιτιστικής του ταυτότητας.
• Την κοιλάδα του Νέστου, η οποία αναπτύσσεται δυτικά του οικισμού και προσφέρει φυσικά τοπία και διαδρομές προς τη Σταυρούπολη.
• Τις πολιτιστικές δράσεις του Συλλόγου Κομνηνών, μέσα από τις οποίες παρουσιάζονται η ποντιακή μουσική, οι χοροί, τα έθιμα και η τοπική γαστρονομία.
• Τα Κούλουμα στην πλατεία των Κομνηνών, μια ανοιχτή γιορτή με παραδοσιακά εδέσματα, μουσική και συμμετοχή των κατοίκων.